سرگرمی در مرزهای دانش

آماتور واژه ای لاتین به معنی شیفته است که بسیاری به اشتباه آن را به معنی تازه کار تصور می کنند. بدیهی است که بسیاری ازعلاقه مندان آماتور به رشته های علمی به اندازه پژوهشگران دانشگاهی آن رشته در موضوعات عمیق نمی شوند یا دانش خود را قانون مند و سنجیده شده نمی آموزند و دست به تحلیل های پیچیده نمی زنند اما برخی از علم پیشگان آماتور گاهی فعالیت هایی چنان جدی را دنبال می کنند که به یاری پژوهش های دانشگاهی می آید.

نجوم

تا چند سال گذشته نجوم آماتوری در جامعه ایران چندان شناخته شده نبود ( هر چند شاید اکنون هم آنچنان که باید و شاید مطرح نیست) و اگر مردم در روزهای گرم تابستان یا شب های سرد زمستان فردی را می دیدند که از فراز پشت‌ بام یا کنار جاده ‌ای با دوربین دو چشمی کوچکی به آسمان خیره شده است، ممکن بود هر فکری درباره او بکنند غیر از این ‌که مشغول رصد اجرام سماوی است. 

 اما در طی چندین سال اخیر خوشبختانه اوضاع نجوم آماتوری در جامعه تغییر کرد. سابقه تاریخی دانش ستاره ‌شناسی در کشور از یک ‌سو و شکوه آسمان و رمز و رازهای موجود در آن که هر ذهن کنجکاوی را به سوی خود جذب می ‌کند، از دیگر سو در کنار تلاش ‌هایی که از سال ‌های قبل آغاز شده بود باعث شد این شاخه از علم در کشورمان رشد چشمگیری داشته باشد. شاید مهم ‌ترین این رویدادها که باعث توسعه نجوم آماتوری شد احداث مراکز آموزشی فعالی همچون رصدخانه زعفرانیه تهران باشد که نسل تازه ‌ای از منجمان آماتور جوان و با انگیزه را به آخرین داده ‌های روز این رشته مجهز کند. از سوی دیگر انتشار نشریات تخصصی در این زمینه با انتشار ماهنامه نجوم در 20 سال قبل باعث شد بازه وسیع ‌تری از مردم با نجوم آشنا شوند و از 10 سال پیش که برنامه «آسمان شب» آغاز شد، نجوم پای خود را ـ‌ که پیش از آن جسته و گریخته از تلویزیون پخش می‌ شد ـ‌ در خانه ‌های مردم ثابت کرد.

بسیاری از منجمان ایرانی امروز اپتیک ‌های بزرگ و پایه ‌های رباتیک و ابزارهای تصویربرداری دقیقی در اختیار دارند که شاید دو دهه قبل برای بسیاری از مراکز آموزشی و حتی پژوهشی کوچک رویایی دوردست به شمار می‌ رفت

نجوم

در کنار همه این فعالیت‌ ها، مراکز و گروه ‌های نجومی در شهرستان‌ ها شکل گرفتند و فعال شدند و شاهدیم که اینک در شهر‌هایی مانند اصفهان، شیراز، مشهد، زاهدان، رشت و ده ‌ها نقطه دیگر کشور، گروه‌ های فعال و پیگیری شکل گرفتند. نتیجه فعالیت این گروه ها  راه ‌اندازی باشگاه ‌های نجوم در تهران و دیگر نقاط بود، گردهمایی ‌های ماهانه ‌ای که در آن منجمان و علاقه ‌مندان یک روز در ماه گرد هم می ‌آیند تا هم دیداری تازه کنند و هم در جریان آخرین اخبار و رویدادها قرار بگیرند. از سوی دیگر برگزاری رقابت ‌های رصدی باعث شد تا توان رصدی بسیاری از علاقه‌ مندان به زیبایی ‌های آسمان شب افزایش پیدا کند و در همان حال برگزاری کارگاه‌ های آموزشی و ترویجی انگیزه ‌های بیشتری را وارد جامعه نجوم کشورمان کرد.

رویدادهای عمومی مانند روز نجوم در سطح وسیعی در کشور برگزار شد که نتیجه ‌اش اهدای چند باره جوایز بین‌ المللی به این مراسم در ایران بود. خلأ بزرگ دیگری که در پیش راه منجمان آماتور ایرانی قرار داشت، کمبود ابزارهای مناسب بود به گونه ای که شاید تعداد تلسکوپ های پیشرفته آماتوری در ایران به تعداد انگشتان یک دست هم نمی رسید. اما در این مدت برخی موسسات و سازمان‌ های تجاری در زمینه نجوم فعال شده‌ اند که توانسته ‌اند این خلأ را به شکل مطلوبی پوشش دهند. امروز در ایران منجمان آماتور به همان ابزارهایی دسترسی دارند که علاقه‌ مندان در سراسر جهان می ‌توانند آنها را در اختیار بگیرند. بسیاری از منجمان ایرانی امروز اپتیک ‌های بزرگ و پایه ‌های رباتیک و ابزارهای تصویربرداری دقیقی در اختیار دارند که شاید دو دهه قبل برای بسیاری از مراکز آموزشی و حتی پژوهشی کوچک رویایی دوردست به شمار می‌ رفت، اما این همه فعالیت برای منجمان آماتور ما چه دستاوردی داشته است و چه دستاوردی می‌ تواند داشته باشد؟

در مطالب آینده سعی خواهد شد تا به این سوال پاسخ داده شود. با ما همراه باشید.

 


منابع: ماهنامه نجوم / روزنامه جام جم-بخش دانش و زندگی

/ 0 نظر / 16 بازدید